Jak wybrać idealną dla mnie operację bariatryczną?
Wybór rodzaju operacji bariatrycznej – jak dobrać idealną dla mnie?
Chirurgia bariatryczna to skuteczne narzędzie w walce z otyłością i chorobami metabolicznymi. Jednak wybór odpowiedniego rodzaju zabiegu wymaga dokładnej analizy, nie tylko pod kątem krótkoterminowych efektów, ale również wyników odległych, powikłań i stylu życia pacjenta. Wybór najlepszej opcji dla pacjenta zawsze powinien poprzedzony być dokładną diagnostyką, ale także powinien uwzględniać jego preferencje. Poniżej przedstawiam i porównuje wszystkie cztery obecnie wykonywane procedury: Sleeve gastrectomy, Roux-en-Y gastric bypass, Mini gastric bypass (OAGB) oraz SADI-S.
1. Sleeve gastrectomy (rękawowa resekcja żołądka)
Opis zabiegu:
Polega na usunięciu około 75–80% żołądka, co prowadzi do zmniejszenia jego objętości i zmniejszenia wydzielania greliny – hormonu głodu.
Skuteczność:
- Utrata masy ciała: średnio 50–60% nadmiaru masy ciała (EWL) w ciągu 2 lat.
- Dobra skuteczność w leczeniu cukrzycy typu 2 (szczególnie u pacjentów z krótkim czasem trwania choroby).
Wyniki odległe (5–10 lat):
- Część pacjentów odzyskuje wagę (20–60%)
- Nasilenie refluksu (GERD) może narastać z czasem
- Możliwa konieczność konwersji do innego zabiegu (np. RYGB)
Zalety:
- Mniejsza inwazyjność
- Brak zespolenia jelitowego
- Krótszy czas operacji
Wady i możliwe powikłania:
- Refluks żołądkowo-przełykowy
- Ryzyko nawrotu masy ciała
- Niedobory witamin, ale mniejsze niż w bypassach
2. Roux-en-Y Gastric Bypass (RYGB)
Opis zabiegu:
Tworzy się mały zbiornik żołądkowy i doszywa się do niego jelito, omijając początkowy odcinek jelita cienkiego (dwunastnicę i część jelita czczego – ok 250cm), co wpływa na ograniczenie podaży i wchłaniania pokarmów.
Skuteczność:
- Utrata masy ciała: 60–70% EWL.
- Bardzo skuteczna w leczeniu cukrzycy typu 2, niezależnie od BMI.
- Skuteczna w leczeniu refluksu.
Wyniki odległe (5–15 lat):
- Dobre utrzymanie redukcji masy ciała
- Remisja cukrzycy typu 2 nawet w 60–80% przypadków
- Możliwość przewlekłych niedoborów pokarmowych
Zalety:
- Silne działanie metaboliczne
- Długotrwałe efekty
- Spadek ryzyka GERD
Wady i możliwe powikłania:
- Dumping syndrome
- Złożoność techniczna
- Konieczność suplementacji
3. Mini Gastric Bypass (OAGB – One Anastomosis Gastric Bypass)
Opis zabiegu:
Tworzy się długi, wąski zbiornik żołądkowy, który łączy się bezpośrednio z jelitem cienkim, omijając 150–200 cm jelita.
Skuteczność:
- Utrata masy ciała: podobna lub nieco wyższa niż RYGB (65–75% EWL).
- Bardzo skuteczna w leczeniu cukrzycy typu 2.
Wyniki odległe (5–15 lat):
- Bardzo dobre utrzymanie masy ciała
- Możliwy refluks żółciowy
- Ryzyko biegunek tłuszczowych
Zalety:
- Krótszy czas zabiegu niż RYGB – wykonuje się jedno zespolenie a nie dwa
- Silny efekt metaboliczny
- Jedno zespolenie = mniejsze ryzyko nieszczelności
Wady i możliwe powikłania:
- Refluks żółciowy
- Niedobory witamin
- Potrzeba długotrwałej kontroli
4. SADI-S (Single Anastomosis Duodeno–Ileal Bypass with Sleeve)
Opis zabiegu: Sleeve + zespolenie dwunastniczo-jelitowe, omija się znaczną część jelita.
Skuteczność: EWL: 75–85%
Wyniki odległe (5–10 lat):
- Najwyższy potencjał trwałej utraty masy ciała
- Silna remisja cukrzycy typu 2 (do 90%)
- Duże ryzyko niedoborów przy braku suplementacji
Zalety:
- Najsilniejsze działanie metaboliczne
- Trwała redukcja masy ciała
- Jedno zespolenie
Wady i możliwe powikłania:
- Ryzyko niedoborów białka i witamin ADEK
- Większa odpowiedzialność pacjenta za dietę i suplementację
- Możliwe biegunki, gazy
| Cechy/Zabieg | Sleeve gastrectomy | RYGB | Mini Bypass (OAGB) | SADI-S |
| Średnia utrata nadmiaru masy ciała | 50–60% | 60–70% | 65–75% | 75–85% |
| Efekty metaboliczne | Umiarkowane | Bardzo dobre | Bardzo dobre | Najsilniejsze |
| Wyniki odległe | Ryzyko nawrotu, GERD | Stabilne, niedobory | Stabilne, refluks żółciowy | Trwałe, ale duże ryzyko niedoborów |
| Ryzyko niedoborów | Niskie–umiarkowane | Wysokie | Wysokie | Bardzo wysokie |
| Refluks | Częsty | Rzadki | Możliwy (żółciowy) | Rzadki |
| Złożoność techniczna | Niska | Wysoka | Średnia | Wysoka |
| Dumping syndrome | Rzadki | Częsty | Możliwy | Rzadki |
| Suplementacja | Wskazana | Obowiązkowa | Obowiązkowa | Bardzo rygorystyczna |
Poniżej przedstawiam ogólny schemat wyboru operacji dla pacjenta. Należy wziąć pod uwagę to, że wiele czynników może wpłynąć na inną decyzję terapeutyczną. Ponadto czasami współistnienie dodatkowych czynników pozwala na wybór innego rodzaju operacji (np. Nissen-sleeve, SASI-S itp.)
Podsumowanie
Wybór rodzaju operacji bariatrycznej to decyzja złożona i powinna być podejmowana wspólnie przez pacjenta i lekarza bariatrycznego. Należy wziąć pod uwagę:
- indywidualne potrzeby pacjenta,
- współistniejące choroby,
- styl życia i zdolność do długoterminowej kontroli,
- akceptowalne skutki uboczne i gotowość do suplementacji.
Nie istnieje jedna najlepsza operacja dla wszystkich. Każdy pacjent ma inne cele, tolerancję ryzyka i potrzeby. Kluczowe jest zrozumienie mechanizmu działania poszczególnych zabiegów oraz ich konsekwencji. Współpraca z doświadczonym zespołem bariatrycznym pozwala wybrać najkorzystniejsze rozwiązanie dla danej osoby.