Wczesne powikłania po operacjach bariatrycznych – jak je rozpoznać i jak zmniejszyć ryzyko ich wystąpienia
Wczesne powikłania po operacji bariatrycznej – poradnik dla pacjentów
Chirurgia bariatryczna jest obecnie jedną z najskuteczniejszych metod leczenia otyłości olbrzymiej i jej powikłań metabolicznych. Jednak, jak każda interwencja chirurgiczna, wiąże się z ryzykiem powikłań, zwłaszcza w okresie pooperacyjnym. Wczesne rozpoznanie i szybkie leczenie są kluczowe dla uniknięcia ciężkich konsekwencji zdrowotnych i śmiertelności. Poniżej przedstawiono najczęstsze wczesne powikłania po operacjach bariatrycznych, uszeregowane od najcięższych do najlżejszych.
1. Wyciek z zespolenia (ang. leak)
Co to jest?
Miejsce zespolenia w żołądku lub jelitach może nie zagoić się prawidłowo, przez co treść pokarmowa przedostaje się do jamy brzusznej, co prowadzi do zakażenia. Jest to stan w którym dochodzi do zapalenia otrzewnej i dlatego trzeba reagować bardzo szybko.
Objawy, na które musisz uważać:
- Silny, narastający ból brzucha.
- Gorączka powyżej 38°C.
- Szybkie bicie serca (puls >100/min).
- Osłabienie, zawroty głowy, omdlenie.
- Czasem wyciek treści przez dren (jeśli masz założony).
Jak zapobiegać takiemu powikłaniu?
Nie da się w całości wyeliminować tego powikłania. W przypadku rękawowej resekcji żołądka linia szwów ma ok 25-30 cm, a dodatkowo w żołądku panuje zwiększone ciśnienie. W przypadku GB, OAGG oraz SADI-S dodatkowo wykonywane są zespolenia, które także mogą być powikłane nieszczelnościami. Należy dokładnie słuchać zaleceń dietetyka. Nie należy przejadać się, gdyż wymioty które mogą się pojawić znacznie zwiększają ryzyko nieszczelności. Dodatkowo czynnikiem ryzyka jest palenie papierosów. Dym papierosowy uszkadza tkanki i wiążą się ze znacznie zwiększonym ryzykiem nieszczelności. Podobnie jak wyroby papierosopodobne – palenie należy rzucić najpóźniej 28 dni przed operacją.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
NATYCHMIAST – z tymi objawami nie czekaj ani minuty i jedź na SOR lub zadzwoń po pogotowie!
2. Krwawienie wewnętrzne
Co to jest?
Może dojść do krwawienia z linii szwów lub narządów w czasie lub po operacji. Najczęściej to powikłanie pojawia się bezpośrednio po zabiegu i zwykle wymaga ponownej operacji.
Objawy, na które musisz uważać:
- Nagła bladość, osłabienie.
- Szybkie tętno, zawroty głowy.
- Spadek ciśnienia (uczucie omdlenia przy wstawaniu).
- Ciemne wymioty (jak fusy z kawy) lub czarny, smolisty stolec.
Jak zapobiegać takiemu powikłaniu?
Za hemostazę musi zadbać chirurg w trakcie zabiegu. Natomiast wszystkie sytuacje w których następuje nagłe zwiększenie ciśnienia w jamie brzusznej, czyli wysiłek tłoczni brzusznej, kaszel, wymioty zwiększa ryzyko pęknięcia drobnych naczynek i pojawienia się krwawienia. Zatem oszczędzający tryb życia, ostrożne zwiększanie wysiłku zmniejsza ryzyko krwawienia. Także suplementacja witamin przed operacją zapobiega niedoborom czynników układy krzepnięcia.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
NATYCHMIAST – objawy te mogą oznaczać wewnętrzne krwawienie i wymagają pilnej pomocy.
3. Zatorowość płucna (ang. PE)
Co to jest?
Skrzep krwi (zakrzep) może przemieścić się do naczyń płucnych i zablokować przepływ krwi.
Objawy, na które musisz uważać:
- Nagła duszność, trudności w oddychaniu.
- Ból w klatce piersiowej, zwłaszcza przy głębokim oddechu.
- Szybki oddech i tętno.
- Nagłe omdlenie.
Jak zapobiegać takiemu powikłaniu?
Osoby z chorobą otyłościową mają zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Ryzyko to zwiększa także stosowanie antykoncepcji hormonalnej. Dlatego tak ważne jest szybkie uruchomienie pacjenta. Ponadto każdy pacjent po operacji bariatrycznej przez 14 dni otrzymuje heparyny drobnocząsteczkowe – koniecznie powinny być one przyjmowane.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
NATYCHMIAST – zadzwoń na pogotowie, lub jedź na SOR bo to zagrożenie życia!
4. Ropienie rany pooperacyjnej
Co to jest?
Każde przecięcie skóry może goić się gorzej. Dodatkowo osoby z chorobą otyłościową mają zwykle gorsze gojenie. Cukrzyca także powoduje problemy z gojeniem. W czasie operacji manewrujemy narzędziami, w związku z czym pojawia się zgniecenie, czasami ucisk i niedokrwienie skóry. Ponadto przy usuwaniu trokarów może się pojawić niewielkie krwawienie. Nadkażenie tych ran może wiązać się z ich ropieniem.
Objawy, na które musisz uważać:
- Napięta, zaczerwieniona i bolesna skóra wokół ran pooperacyjnych
- Wyciek cuchnącej treści z rany
- Gorączka
Jak zapobiegać takiemu powikłaniu?
Należy bardzo dobrze przygotować się do operacji. Nieuregulowana cukrzyca sprzyja temu powikłaniu, więc należy dbać aby maksymalnie wyrównać poziom cukru przed operacją. Ważne jest aby dbać o rany pooperacyjne – codziennie przemywać je środkiem dezynfekcyjnym i stosować czyste, jałowe opatrunki. Należy także dbać o umiarkowany wysiłek, żeby nie doszło do pęknięcia ran.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
W ciągu dwóch – trzech dni jeśli objawy się nasilają, lub wcześniej jeśli pojawiła się gorączka.
5. Zwężenie zespolenia (ang. stenoza)
Co to jest?
Zespolenie między żołądkiem a jelitem może się zbytnio zwęzić podczas gojenia. Zwykle takie powikłanie pojawia się w ciągu kilku pierwszych tygodni, rzadko dni.
Objawy, na które musisz uważać:
- Uporczywe wymioty po każdym posiłku lub nawet po kilku łykach płynu.
- Brak możliwości przełknięcia nawet wody.
- Utrata masy ciała w bardzo szybkim tempie.
Jak zapobiegać takiemu powikłaniu?
Nie ma jednej, idealnej metody zapobiegnięcia temu powikłaniu. Częściowo zależy to od techniki operacyjnej, częściowo od indywidualnych preferencji. Jednak nadkwaśność pokarmu, stan zapalny może zwiększać to ryzyko. Dlatego ważne jest przestrzeganie zaleceń dietetycznych oraz stosowanie inhibitorów pompy protonowej.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
W CIĄGU 24 GODZIN – jeśli nie możesz utrzymać płynów, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym lub zgłoś się na SOR.
Podsumowanie
Wczesne powikłania po operacjach bariatrycznych mogą być groźne dla życia i zdrowia pacjenta. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie na podstawie objawów klinicznych i badań dodatkowych oraz szybkie wdrożenie leczenia. Stałe monitorowanie pacjenta w pierwszych tygodniach po operacji, edukacja personelu medycznego oraz przestrzeganie standardów profilaktyki (np. przeciwzakrzepowej) znacząco zmniejszają ryzyko wystąpienia powikłań.